Toruń nie istniejący – rzeźnia miejska

Jakiś czas temu zapoczątkowałem cykl o miejscach, obiektach w Toruniu, których już nie ma, które nie dotrwały do naszych czasów. Zaprezentowałem Bramę Paulińską – element średniowiecznych obwarowań Torunia, które – decyzją władz pruskich (mówimy o 2 poł. XIX w.) – zostały niemal w całości rozebrane. Szkoda, ale takie były działania 150 lat temu.

Zdecydowanie trudniej pogodzić się z sytuacją, kiedy ciekawe miejsce, a już zwłaszcza zabytek – i to bardzo ciekawy i wyjątkowy zabytek – znika na naszych oczach, współcześnie. Tak właśnie stało się – i dzieje się nadal – z toruńską rzeźnią miejską.

To obiekt wyjątkowy, uruchomiony w 1884 roku, rozbudowany w latach 1893-1894 (o wielki budynek chłodni i maszynowni). Nie dość, że powstał jako jeden z najwcześniej wybudowanych zakładów tego typu na obszarze wschodnich Niemiec, to jeszcze szczycił się i bardzo dobrą renomą, i nowoczesnymi – jak na tamte czasy – rozwiązaniami technicznymi – w 1911 roku przestrzeń między chłodnią i halami ubojowymi przykryto kolebkowym dachem o konstrukcji stalowo-żelbetowej. Rozwiązanie to można zobaczyć na zdjęciu poniżej (źródło: http://szymon-spandowski.blogspot.com/2012/10/grrrrooowno.html, dostęp: 2013-11-24):

Rze_nia

W okresie międzywojennym rzeźnia eksportowała swoje produkty niemal na cały świat, działała także po II wojnie światowej i dość krótko po przemianach 1989 roku. Wtedy to nastąpił powolny upadek, najpierw zakładu, a następnie całego kompleksu budynków.

dsc_0013_kopia dsc_0009_kopia dsc_0018_kopia

Stopniowo zaczęły niszczeć i upadać kolejne elementy i obiekty; kiedy w 2012 roku od budynku administracji (zdjęcia powyżej) oderwał się wykusz, zamknięto dla ruchu fragment ulicy Targowej, a właścicielowi rzeźni nakazano jej rozbiórkę. Pominę w tym miejscu, choć jest to dość istotne, rozwinięcie tematu sporu między właścicielem rzeźni a władzami Torunia – liczy się bowiem efekt, który jest dla Torunia wielkim wstydem konserwatorskim. To, co udało się w wielu innych miastach, czyli adaptacje XIX-wiecznych obiektów poprzemysłowych (np. także rzeźnia – na element centrum handlowego w Bydgoszczy), w Toruniu pozostanie tylko mrzonką, pozostawiając po sobie coraz bardziej pusty plac, na którym jedynie ocalały komin świadczy o tym, że kiedyś w tym miejscu istniał duży zakład przemysłowy…

DSC_5123 kopia DSC_5122 kopia DSC_5121 kopia

(Zdjęcia współczesne: własne; tekst na podstawie książki Katarzyny Kluczwajd i Andrzeja Skowrońskiego pt. Toruń jest… jaki?, Stowarzyszenie Historyków Sztuki, Toruń 2010)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.