Toruń w książce [16]

W oczekiwaniu na kolejną książkę Katarzyny Kluczwajd pt. Toruń, którego nie ma (książka ma się wkrótce ukazać, nakładem Wydawnictwa Księży Młyn), przypomnę dziś wydawnictwo z 1987 roku, stanowiące element serii Zabytki Polski Północnej. To książka Zygmunta Kruszelnickiego pt. Toruń nie istniejący, będąca pierwszą publikacją traktującą o Toruniu, którego już nie ma, który zniknął z map, z oczu, w wyniku różnych wydarzeń czy działań.

Na blisko 120 stronach autor opisuje nieistniejące miejskie obwarowania, kościoły, kamienice i kilka innych budynków – w sumie ponad 30. Każdy z nich jest dokładnie opisany, a tekst wzbogacono o liczne rzuty i plany oraz o ryciny (zwłaszcza rysunki J. Steinera), dzięki czemu opisywane obiekty łatwo się materializują. W książce znajdziemy także zdjęcia – te dotyczą miejskich obwarowań, które – obok kościołów znajdujących się poza dawnymi murami miasta – ucierpiały najbardziej. Możemy więc przeczytać o Bramie św. Jakuba, Bramie Kotlarskiej , Bramie Prostej, czy o kościele pw. św. Mikołaja oraz kościele pw. św. Jerzego. Co ciekawe, autor, jako obiekty nieistniejące potraktował także te, które przez szereg lat, czy nawet wieków zmieniły swój wygląd, ale istnieją nadal, a więc jest też Ratusz Staromiejski, czy Dwór Artusa.

Do książki została także dołączona niewielka rozkładana mapka z naniesionymi kolorem brązowym opisanymi obiektami. Widać na niej, jak wielkie straty poniósł Toruń przez XIX-wieczną rozbiórkę większości miejskich obwarowań; widać też, jak dużo miejsca zajmował kościół pw. św. Mikołaja wraz z klasztorem dominikanów. Jednak, gdyby utworzyć podobną mapkę ścisłego centrum miasta – czy nawet starówki – np. Gdańska i Warszawy, to wówczas straty Torunia mogłyby się okazać nieporównanie mniejsze.

Tak, czy inaczej, Toruń nieistniejący jednak istnieje – ale już na starych fotografiach, rysunkach, opisach, mapach i w książce Kruszelnickiego. Szkoda tylko, że autor pokusił się jedynie o opisanie obiektów ze Starego i Nowego Miasta i jego okolic, pozostawiając nietkniętym temat np. browaru na Podgórzu, czy zniszczonych już po II wojnie światowej niektórych obiektów Twierdzy Toruń. Temat można potraktować jeszcze szerzej, jeżeli weźmiemy pod uwagę nie sam wygląd danego obiektu, ale to, jakie funkcje pełni obecnie. W tym kontekście należałoby przywołać np. Aptekę Królewską, do niedawna jeszcze najstarszą aptekę w mieście. To także Toruń już nieistniejący…

torun-nieistniejacy-2

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.